Anlaşmalı Boşanma Davası: Şartları, Belgeler ve Protokol

Anlaşmalı boşanma; eşlerin boşanmanın tüm sonuçları üzerinde uzlaşmış olduğu, hızlı ve görece daha az gerilimli sonuçlanan bir boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen bu yol, evlilik birliğini sürdürmek istemeyen eşler için tercih edilen bir çözümdür.

Gaziantep Aile Mahkemeleri; düzgün hazırlanmış protokol ve eksiksiz belgelerle başvurulan anlaşmalı boşanma davalarını çoğunlukla tek celsede karara bağlamaktadır. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde bulunması gereken unsurlar, gerekli belgeler ve süreç ele alınmıştır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları§

Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için üç şartın birlikte sağlanması gerekir:

1. En az 1 yıllık evlilik süresi

Eşlerin evliliğinin en az 1 yıldır devam ediyor olması gerekir. Süre, resmi nikâh tarihinden itibaren hesaplanır. 1 yıldan kısa süreli evliliklerde anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır; bu durumda çekişmeli boşanma yoluna gidilir.

2. Eşlerin birlikte başvurması veya birinin kabul etmesi

Dava; eşlerin birlikte vermiş olduğu dilekçe ile açılabileceği gibi, bir eşin açtığı davanın diğeri tarafından kabul edilmesi şeklinde de yürütülebilir.

3. Eşlerin tüm sonuçlarda anlaşmış olması

Boşanmanın doğuracağı tüm hukuki sonuçlar üzerinde uzlaşma sağlanmış olmalıdır. Bu uzlaşma yazılı bir protokole bağlanır ve mahkemeye sunulur.

Anlaşma protokolünde bulunması gereken unsurlar§

Mahkeme, protokolde aşağıdaki konuların açık ve uygulanabilir şekilde düzenlenmiş olmasını arar:

Velayet ve kişisel ilişki

Eşlerin ortak çocukları varsa, velayetin hangi eşe verileceği ve diğer eş ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin nasıl düzenleneceği belirtilmelidir. Görüşme günleri, saatler, yarıyıl tatili, yaz tatili ve özel günlerin nasıl paylaşılacağı somut biçimde yazılmalıdır.

Nafaka

İki ana nafaka türü belirlenir:

• İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine velayetin verilmediği eşin yapacağı aylık katkı.
• Yoksulluk nafakası: Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek eşe diğer eş tarafından ödenecek nafaka. Tarafların talebi varsa yer alır.

Nafakanın tutarı, ne zamana kadar ödeneceği ve hangi banka hesabına yatırılacağı belirtilmelidir.

Maddi ve manevi tazminat

Tarafların talepleri ya da feragatleri açıkça yazılmalıdır. "Karşılıklı olarak hiçbir maddi-manevi tazminat talep etmiyoruz" gibi feragat ifadelerine sık başvurulur.

Mal rejimi tasfiyesi

Edinilmiş mallara katılma rejimi sonucunda her bir eşin alacak hakkı varsa, bu tasfiyenin protokolde düzenlenmesi ya da ayrı bir dava ile sürdürüleceğinin belirtilmesi gerekir.

Soyadı kullanımı

Kadın eşin boşanmadan sonra eski kocasının soyadını kullanıp kullanmayacağı protokolde yer alabilir (TMK m. 173).

Gerekli belgeler§

• Eşlerin nüfus cüzdanı fotokopileri
• Vukuatlı nüfus kayıt örneği (e-Devlet üzerinden alınabilir)
• Evlilik cüzdanı fotokopisi
• Çocukların doğum kayıtları (varsa)
• İmzalı boşanma protokolü
• Vekâletname (avukat aracılığıyla yürütülüyorsa)

Dava süreci§

Anlaşmalı boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılır. Gaziantep'te ikamet eden eşler için Gaziantep Aile Mahkemeleri yetkilidir.

Duruşmada beyan alınması

Hâkim, duruşmada her iki eşi de mutlaka bizzat dinler. Eşler;

• Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve birlikte yaşamayı sürdüremeyeceklerini,
• Protokolün serbest iradeleri ile imzalandığını,
• Protokolün tüm hükümlerine uymayı taahhüt ettiklerini

açıkça beyan etmelidir. Hâkimin protokolde uygun bulmadığı hükümler hakkında değişiklik isteme yetkisi vardır.

Karar ve kesinleşme

Duruşma sonunda boşanma kararı verilir. Kararın kesinleşmesi için tarafların ya istinaf kanun yolundan feragat etmesi ya da yasal sürenin geçmesi gerekir.

Kararın kesinleşmesi nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kayıtlarında boşanma şerhi düşürülür.

Süre ve maliyet§

Protokolün eksiksiz hazırlanması ve duruşma gününün belirlenmesi sonrasında dava genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde sonuçlanır. Mahkeme yoğunluğu sürenin temel belirleyicisidir.

Avukatlık ücreti, Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde belirlenir ve vekâlet ilişkisi başlangıcında yazılı sözleşme ile netleştirilir.

Sıkça karşılaşılan durumlar§

• Protokolün eksik hazırlanması: Velayet ve nafaka düzenlemelerinde belirsizlik bırakılması, ilerleyen yıllarda uygulama sorunlarına yol açar.
• Eşlerden birinin duruşmaya katılmaması: Hâkim her iki eşi de bizzat dinlemek zorundadır; aksi halde dava çekişmeli boşanmaya dönüşür ya da reddedilir.
• Mal paylaşımının atlanması: Bu konu protokolde düzenlenmezse, sonradan ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davası açmak gerekir.

Sonuç§

Anlaşmalı boşanma; uygun şartların oluştuğu durumlarda eşlerin hem ekonomik hem psikolojik olarak daha az yıpranmasını sağlayan bir yoldur. Protokolün özenle hazırlanması ve duruşmada eksiksiz beyan alınması, sürecin hızlı ve sorunsuz sonuçlanmasını sağlar.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta dosyanızın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.